جايگاه ارزيابي سانحه در مديريت حوادث طبيعي و غيرطبيعي كشور كجاست؟

ايران كشوري سانحه خيزاست و هرساله حوادث گوناگوني را تجربه مي كند، در اين ميان نحوه عملكرد مديريت و ارزيابي سانحه هرباراز سوي سازمانها، نهادها و بخشهاي مختلف مورد بحث و چالش قرارمي گيرد تا راهكارهاي مناسب جهت ارتقاي اين حلقه مفقوده مديريت بحران در كشوريافت شود.

جايگاه ارزيابي سانحه در مديريت حوادث طبيعي و غيرطبيعي كشور كجاست
 

 

در بين حوادث طبيعي ، تنها در طول يك قرن گذشته بيش از يك هزار و يكصد و پنجاه مورد زمين لرزه مرگبار در 75 كشور جهان رخ داده است. بيش از 80 درصد مرگ و ميرهاي حاصل از اين رويداد طبيعي در 6 كشور جهان بوقوع پيوست و متاسفانه ايران با تلفاتي بالغ بر 120 هزار نفر و خساراتي افزون بر ميلياردها ريال در زمره اين كشورها بوده است.پهناور بودن سرزمين ايران و ويژگي هاي خاص جغرافيايي، اقليمي و زيست محيطي آن سبب شده كه از 41 نوع حادثه طبيعي شناخته شده درجهان، 31 نوع آن در ايران امكان وقوع داشته باشد كه سيل و زمين لرزه دراين ميان بيشترين سهم را به خود اختصاص داده، به نحوي كه هرازگاهي يكي از اين دوسانحه طبيعي بخشي ازكشور را تخريب كرده و خسارات زيادي وارد مي سازد.

طبق هشدار كميته اضطراري فجايع طبيعي (DEC)، هم اكنون بيشترين نگراني هاي سازمان هاي امدادرسان جهان در مورد وقوع زلزله در شهرهاي بزرگ جهان از جمله تهران، استانبول در تركيه و كاتماندو در نپال است.
با توجه به تجربيات گروههاي امداد و نجات بين‌المللي، يكي از نكاتي كه پس از وقوع فجايع طبيعي به آن توجه ويژه‌اي شده است، ارزيابي سانحه و همكاري كردن سازمان هاي امدادرسان با افراد و گروههاي محلي در امر امدادرساني شهرها است تا از اين طريق بتوان سريع‌تر، امكانات و خدمات مورد نياز مردم مناطق آسيب ديده را فراهم كرد.

جايگاه ارزيابي سانحه در مديريت حوادث طبيعي و غيرطبيعي كشور كجاست



اين گونه حوادث و سوانح، اهميت اتخاذ تدابير لازم را قبل، هنگام و بعد از وقوع حادثه در مديريت بلاياي طبيعي نشان مي‌دهد كه با برنامه‌ ريزي و دستورالعمل‌هاي مقابله و ايجاد سامانه‌هاي مديريت پيش بيني حوادث و سوانح و راه‌اندازي سيستم‌هاي هشدار زود هنگام در حوادث احتمالي مي‌تواند به كاهش قابل توجه تعداد قربانيان و مصدومان بيانجامد.

 

جايگاه ارزيابي سانحه در مديريت حوادث طبيعي و غيرطبيعي كشور كجاست
 


اما با توجه به اظهارات گروه هاي بين المللي امداد و نجات و هشدار كميته اضطراري فجايع طبيعي (DEC) در مورد وقوع زلزله در كلان شهرتهران، به نظرمي رسد در زمان وقوع حوادث و سوانح طبيعي، غير طبيعي و انسان ساخت در كشور، تعادل فيزيكي و هماهنگي بين سازماني ميان سازمان هاي درگير و دخيل در امر مديريت بحران و سانحه وجود نداشته و يا اگر وجود داشته عملكرد آنها همواره با علامت سئوال مواجه بوده است.مديريت بحران و سانحه يك مقوله فرابخشي است و تعامل بخش ها و سازمان هاي مختلف را مي طلبد، اما در اين بين جاي ساختار و سيستم نظام مندي كه تعامل بين اين بخش ها را برقراركند، در نظام مديريت بحران و سانحه كشورخالي است.

در اكثر كشورهاي سانحه خيز دنيا چنين ساختار و سيستمي را در برنامه هاي مديريت بحران و سانحه طراحي كرده اند كه تعامل بين بخش ها و سازمان هاي مختلف درگير با مديريت سانحه را در خصوص تامين اطلاعات مورد نياز براي پاسخ به موقع برقرارمي كند.به اعتقاد كارشناسان خبره و برجسته مديريت سوانح در كشورهاي پيشرفته و توسعه يافته، ارزيابي سانحه به عنوان بخشي از مديريت بحران در حوادث و سوانح به وقوع پيوسته تاثيراث مستقيمي در تصميم گيري ها و برنامه ريزي هاي مناسب براي پوشش سريع و فوري عمليات هاي امداد و نجات و پاسخگويي حوادث و سوانح به وقوع پيوسته، داشته است.بنابر تجربيات مديران بحران حاضردرعمليات هاي گسترده و پيچيده امداد رساني به آسيب ديدگان انواع حوادث و سوانح ، ارزيابي نيازها و منابع در همه سوانح مورد نياز است و در طول همه مراحل معين پس از سانحه، از امداد و نجات و بازتواني و ساماندهي تا مرحله بلند مدت بازسازي جرياني شناور دارد.بطور كلي ارزيابي سانحه جمع آوري و تحليل اطلاعات مربوط به سانحه و پاسخگويي به آن است و هدف از آن كسب اطلاعات منطقه آسيب ديده، بدست آوردن جزئياتي در مورد خود سانحه، نيازهاي افراد سانحه ديده و تعيين منابع موجود جهت پاسخگويي به نيازهاي اوليه افراد متاثر از نوع سانحه است.روند ارزيابي سانحه ازعمليات آمادگي و فاز هشدار پيش از سانحه تا فاز اضطرار و بعد از آن بازتواني و بازسازي جامعه آسيب ديده ادامه مي يابد.

ارزيابي دقيق خسارات، تلفات و مجروحان پس از سانحه براي برنامه ريزي و اجراي صحيح عمليات امداد و نجات، باز تواني و بازسازي ضروري است.ارزيابي سانحه به عنوان يك فرآيند حياتي مديريتي از نقطه نظرات مفاهيم و شاخص هاي ارزيابي سانحه ، اهداف آن در هر مرحله ازمديريت بحران مولفه هاي ارزيابي اجزا و عناصر سيستم استاندارد ارزيابي و موارد مهم و كليدي در فرآيند ارزيابي مورد بررسي قرار مي گيرد.در اين ميان، بهينه سازي ساختار و عملكرد مديريت امداد و نجات بعنوان شاخه اي از مديريت سانحه و جزئي از مديريت بحران كلان شهر كه وظيفه خطير آمادگي مقابله با سوانح و پاسخگويي به آن را عهده دار و كمك به آسيب ديدگان در جهت كاهش خسارات جاني و اقتصادي مردم و جامعه و تسكين آلام بازماندگان و حفظ سلامتي و زندگي آنان را سرلوحه اهداف خود قرار داده است، بايد همواره مد نظر قرار گيرد و در برنامه هاي كوتاه مدت و بلند مدت توسعه كشور بعنوان يكي از اركان مهم حفظ و صيانت از دستاوردهاي توسعه بيش از پيش لحاظ شود.

جايگاه ارزيابي سانحه در مديريت حوادث طبيعي و غيرطبيعي كشور كجاست
 


مديريت سانحه حاصل يك كار گروهي منسجم و هماهنگ است كه خود، بدون حمايت و افزايش توانمندي افراد ساكن درجوامع خطر خيز و آسيب پذير غير ممكن است و وظيفه مهم مديريت سانحه، درك جامع و كامل از كليه منابع و ظرفيت ها براي استفاده بهينه از آنهاست.در اين رهگذر، سياستگذاري صحيح، تدوين برنامه هاي مناسب، وضع و اصلاح قوانين لازم، آموزش و پژوهش، مهمترين عوامل پشتيباني كننده مديريت سانحه خواهد بود.مديريت و ارزيابي سانحه درهمه ابعاد آن بايد با رويكرد اصلي به حل مشكلات برنامه ريزي شود، مقرون به صرفه و يكپارچه باشد و همه سازمان هاي دولتي، خصوصي و NGO در آن دخيل باشند.يكي ازمهمترين معضلات مديريت و ارزيابي سانحه در كشورهاي آسيب پذير و خطرخيز چون ايران، فعاليت غير نهادينه و سازماندهي نشده آن است.

ارزيابي سانحه از سوي گروه هاي امدادرسان بايد همواره بر مسايلي چون شرايط موجود، موقعيت و محل، شكل و ماهيت سانحه، احتمال بروز آن، شدت و وسعت خطر در نقاط آسيب پذير در نواحي مختلف شهري و روستايي، اشراف و تسط كافي و كامل داشته باشد.امروزه عمده ترين نقاط ضعف مديريت سانحه وبالطبع مديريت امداد و نجات كشور، عدم هماهنگي و همكاري سازمان ها، كمبود ضوابط و مقررات جامع و مانع و پراكندگي و ناكافي بودن قوانين و مقررات موجود، محدوديت منابع مالي، مشخص نبودن متولي اصلي در بسياري از امور مربوط به مديريت سانحه و كمبود اطلاعات كافي و نقص در سيستم هاي اطلاعاتي موجود در حيطه مديريت و ارزيابي سانحه است.

اما نقاط قوت بسياري نيز وجود دارد كه خود شامل تجارب مفيد و ارزنده در زمينه مديريت و ارزيابي سانحه، مشاركت خوب و ارزشمند مردم، روحيه تعاون و نوعدوستي درجامعه، مقبوليت ملي دستگاه هاي همكار در زمينه مديريت سانحه و امداد و نجات، بالاخص سازمان هاي NGO همچون جمعيت هلال احمراست كه مي توان با مرتفع نمودن نقاط ضعف و تقويت و توجه بيشتر به نقاط قوت، راه را براي عملكرد هرچه بهتر و قويتر در امر مديريت سانحه و بطور اخص مديريت امداد و نجات هموار كرد.

 

منبع : خبرگزاري جمهوري اسلامي



+ 0
مخالفم - 0
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری نجف آباد

ستاد فرماندهی سازمان آتش نشانی : نجف آباد-خیابان امام غربی-ستاد فرماندهی سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری نجف آباد - ایستگاه شماره دو
تلفن :  42634444 - 031 
کدپستی :  8513636175 
ایمیل :   nfso@najafabad125.ir 
سامانه پیام کوتاه :  300013000125